Schrijver Kees van Beijnum

Na zijn verwarrende, belastende jeugd had hij een jaar of tien nodig om alles te vergeten. En toen hij het idee kreeg om daar het autobiografische Hier komt de zon over te schrijven, kostte het hem nog eens tien jaar om alles terug te halen. De lat lag hoog: Kees van Beijnum (1954) vond dat het boek beter moest worden dan alles wat hij hiervoor schreef.

Hoe en wanneer ontdekte je de schrijver in je?
“Mijn schrijverschap ontstond bijna sluipenderwijs. Ik was altijd wel een verwoed lezer geweest, maar zelf schrijven? Nee, bij die mogelijkheid had ik nooit stilgestaan. Tot ik op een avond, waarom precies weet ik niet, begon op te schrijven wat ik die dag had meegemaakt. Achteraf moet dat het begin zijn geweest: de behoefte om gedachten en gevoelens op papier te zetten. Het was ook wel een rotdag geweest, moet ik erbij zeggen. Ik was destijds vertegenwoordiger in fotokopieermachines, en dat werk begon me flink de keel uit te hangen.”

Voordat jij schrijver werd in jaren 90, was je journalist. Is dat een voordeel voor een prozaschrijver?
”De journalistiek was achteraf gezien voor mij de ideale plek om te beginnen met schrijven. Je kunt als het ware oefenen met je stijl, en je creëert ook zitvlees. Want om een roman te schrijven moet je natuurlijk wel het geduld hebben om lang aan iets te werken. De journalistiek is voor mij zeker een opstapje geweest naar de literatuur. Maar ik moest daarna ook weer veel afleren. Als journalist ben je direct en benoem je de dingen bij hun naam en als prozaschrijver maak je juist een omtrekkende beweging: je laat veel aan de verbeelding van de lezer over.”

Je bent genomineerd voor veel prijzen, kende grote successen en hebt een aantal verfilmingen op je naam staan. Blijft er dan nog iets te wensen over voor een schrijver?
“Zolang er nieuwe ideeën bij me op blijven komen, voel ik me geïnspireerd. Met Hier komt de zon schrijf ik voor het eerst een volkomen autobiografische roman. Dat is voor mij een nieuwe vorm en dus nog onbekend terrein. Door iets nieuws uit te proberen blijf ik me zelf prikkelen.”

Tussen je zojuist verschenen roman en de vorige ligt bijna zeven jaar. Wat was de reden dat het even duurde voor je met Hier komt de zon kwam?
“Na mijn jeugd had ik een jaar of tien nodig om alles te vergeten, om die verwarrende, belastende tijd achter me te laten. En toen ik het idee kreeg om dit boek te schrijven, kostte het me weer tien jaar om alles terug te halen. Ik heb heel veel aantekeningen gemaakt en lang nagedacht over hoe ik het wilde gaan schrijven. Ik had geen haast, ik had maar één doel: dit moet beter worden dan alles wat ik eerder schreef. In dat opzicht is dit boek ook een zeer ambitieus project voor mij geweest.”

In Hier komt de zon zoekt de moeder van de hoofdpersoon naar een nieuw, ander leven dan dat van haar moeder, die een kroeg had op de Amsterdamse Wallen. Wat drijft haar vooral?
“Bij mijn moeder had al op jonge leeftijd het idee wortel geschoten dat ze aan haar milieu, de armoede en de banaliteit ervan, wilde ontsnappen. Alleen al dat voornemen gaf haar veel kracht en zelfrespect. Ze had grootse plannen met zichzelf, maar het lot beschikte anders. Ze verloor haar man op jonge leeftijd, en daarna volgde het ene na het andere fiasco in de liefde. Het laatste wat ze wilde, was in de voetsporen treden van haar eigen moeder: een volkse vrouw die een kroeg uitbaatte, en juist dát gebeurde. Mijn moeder had gelukkig de veerkracht, het onvermoeibare optimisme om er toch iets van te maken. In die zin bewonder ik haar ook om haar volharding. Voor haar was de weg naar geluk geplaveid met materiële wensen. Ze kocht luxe sportwagens en liet een zwembad in de tuin aanleggen. Uiteindelijk kreeg ze dus toch wat ze wenste. Tegen een prijs weliswaar.”

Hoe is de relatie tussen moeder en zoon?
“Van mij verwachtte mijn moeder dat ik haar gefnuikte ambities zou waarmaken: een beschaafde man zou worden, liefst een dokter, want daar keek ze tegenop. Een man die keurig Nederlands spreekt en de deur voor zijn vrouw openhoudt. Maar het voorbeeld dat ze me gaf met de mannen die ze in huis haalde, was het tegenovergestelde. Gek genoeg leek ze er niet bij stil te staan dat de chaos thuis – al die verhuizingen en explosieve liefdes met foute minnaars – ook zijn weerslag op mij had. Dat was haar blinde vlek.”

Lukt het jou, de zoon, uiteindelijk van zijn moeder los te komen?
“Als kind zat ik opgesloten in haar wereld. Pas toen ik het huis uitging, kon ik onderzoeken wie ik was en wat ik met mijn leven aan wilde vangen. Ik ben mijn eigen weg gegaan, wat onze relatie uiteindelijk ten goede is gekomen. Hoe moeilijk dat soms ook was, we wisten altijd een modus te vinden om elkaar niet te verliezen. Ik hield haar hand vast toen ze haar laatste adem uitblies.”

Wat hoop je dat de lezer bijblijft na lezing van Hier komt de zon?
“Behalve het persoonlijke, aangrijpende verhaal van een jongen die opgroeit in een rauwe wereld met een wispelturige moeder die voortdurend averij in de liefde oploopt, heb ik ook een beeld willen schetsen van een tijd en een wereld van de grote omwentelingen die deel uitmaken van onze collectieve geschiedenis.”

Over het boek

In deze autobiografische roman gaat de moeder van de hoofdpersoon even ambitieus als vastbesloten op zoek naar een ander, verfijnder leven dan dat van haar eigen moeder, een uitbaatster van een kroeg in de binnenstad van Amsterdam. Wanneer een plotselinge, tragische gebeurtenis haar plannen bruusk doorkruist, plaatst het lot haar tegen haar zin in terug op de Amsterdamse Wallen.

Ze projecteert haar gefnuikte ambities op haar zoon, en ondertussen creëert ze chaos, een opeenvolging van averij in de liefde en vechtpartijen met minnaars. Een Duitse charmeur met een dubbelleven, een Surinaamse arts met psychische problemen en een zwarte Vietnam-veteraan met een voorliefde voor jazz dringen zijn jonge leventje binnen.

Dat zijn moeder haar redding probeert te vinden in de wereld die ze juist wilde ontvluchten is haar tragiek. Door haar onrust verhuizen ze meermaals, om uiteindelijk in een bungalow op het platteland te belanden, op bijna twee uur reizen van zijn middelbare school. Zijn moeder maakt plannen voor een zwembad in de tuin en hij begint, met het eindexamen in zicht, op school te falen. Hij zoekt naar een uitweg, een manier om zijn eigen leven vorm te geven.

(Hier komt de zon, De Bezige Bij, € 29,99)

Over de schrijver

Kees van Beijnum (1954) bracht het grootste deel van zijn jeugd door in de cafés en hotels van zijn familie op de Amsterdamse Zeedijk. Voordat hij begin jaren 90 besloot zich aan het schrijven te wijden was hij werkzaam in de journalistiek. Zijn eerste boek was Over het IJ (1991), een reconstructie van een moord. Begin 1994 debuteerde hij als prozaïst met de roman Hier zijn leeuwen, die werd genomineerd voor de Debutantenprijs en de longlist van de Libris Literatuur Prijs. De ordening (1998), gebaseerd op het levensverhaal van de weduwe Rost-Van Tonningen, werd in 2003 verfilmd en genomineerd voor een Gouden Kalf. De oesters van Nam Kee verscheen in 2000 en werd eveneens verfilmd. Daarna volgden nog boeken als Paradiso (2008), Een soort familie (2011), De offers (2014) en 23 seconden (2019). Hier komt de zon is zijn nieuwste roman.

Zin in?

Wij mogen 3 boeken weggeven van Kees van Beijnum. Kans maken? Deel je gegevens in onderstaand winformulier. Meedoen kan t/m 25 februari.