Stef Bos: Het moet me raken

Sven Bettinger was de naam van onze leraar Duits op de toneelschool in Antwerpen. Mijn interesse voor de Duitse cultuur, taal en complexe geschiedenis vond in hem een goede leermeester. Wij organiseerden als studenten zelf een reis naar Berlijn waar hij ons rondleidde, en hij nam ons geregeld mee voor bliksembezoeken aan musea. Een van die trips bracht ons in museum Ludwig in Keulen waar een indrukwekkende verzameling kunst uit de 20ste eeuw hangt. Van een Christus aan een kruis van Dalí tot de popart van Warhol en Haring.

Het was in dat musem dat ik samen met hem voor een schilderij van Yves Klein stond. Een canvas met alleen de kleur blauw daarop geschilderd.

Ik voelde weerstand. Ik begreep het niet en vroeg aan Sven: “Hoe moet ik dit in godsnaam als kunst waarderen? Het zegt me niets, ontroert me niet…”

Sven begon me uit te leggen hoe moeilijk het technisch was om zo’n kleur egaal op canvas te krijgen en dat het misschien niet direct een verhaal vertelt maar wel als kleur onze emotie kan raken.

Ik begreep wel wat hij bedoelde. Hij verschoof op dat moment mijn grens van kijken naar de dingen waardoor ik abstracte kunst makkelijker kon laten binnenkomen. Je hebt soms mensen nodig die je een andere taal leren om de werkelijkheid anders te kunnen zien.

Desalniettemin blijft mijn voorliefde voor het verhaal altijd de boventoon voeren. Schilderijen van Jeroen Bosch, Rene Magritte, Rembrandt, Goya, noem ze maar op, waar via verhalende beelden of portretten iets in beweging in mij wordt gezet zonder dat ik het moet interpreteren of begrijpen.

Laatst hoorde ik dat Yves Klein zijn befaamde blauw had gepatenteerd als zijnde van hem terwijl dat al tweeduizend jaar bestond en uit Afghanistan komt. Dus dat patent is volstrekt belachelijk en duidt op een ego dat de kunst dikwijls niet verheft. Hij viel alsnog door de mand ondanks het pleidooi van Sven toen.

Veel moderne kunst staat of valt bij een soort van blabla die het moet legitimeren. Moderne poëzie heeft er ook een handje van. Moeilijk doen om jezelf te verschuilen. Geef mij maar de Mexicaanse dichter Sabines, die zichzelf juist niet als dichter kwalificeert maar als voetganger, om de pretentie van anderen een hak te zetten en van daaruit weergaloos mooi en ontroerend schrijft. Ik hou van dichters als Neruda en De Andrade, die in Chili en Brazilië op handen worden gedragen omdat ze niet in een ivoren blabla-toren wonen maar iets van de ziel van hun volk kunnen vertalen.

In de jaren 70 was er een soort muzikale moraal over goede en foute muziek. Toen maakte ik me soms wijs dat ik van iets hield omdat ik ergens bij wilde horen. Het fijne van ouder worden, is dat je op een dag je masker aan de kapstok hangt waardoor je ook de buitenwereld beter kunt ontmaskeren. Wat ook de definitie van kunst is, hoe goed ook de uitleg met een wetenschappelijk-historische onderbouw is, ik laat me niet meer in de maling nemen. Er is maar één parameter: het moet mij raken.

Over Stef

Stef Bos (1961) is singer-songwriter en woordkunstenaar. In Zin schrijft hij over zijn leven als muzikant en als echtgenoot en vader. Stef is getrouwd met de Zuid-Afrikaanse kunstenares Varenka Paschke. Samen hebben ze drie kinderen: zoon Kolya (15) en dochters Lorelei (13) en Vonkie (8). Ze wonen afwisselend in Zuid-Afrika en in Vlaanderen. Stef toert in 2026 in maart met het Noord Nederlands Orkest en in mei-juni in kleine bezetting met de voorstelling Ik zing.