Actrice en auteur Gaite Jansen

Ze vindt grenzen verkennen en manipulatie interessante thema’s. En zocht tussen de drukte en intensiteit van haar acteerwerk naar rust: ze ging schrijven. Actrice Gaite Jansen (1991) debuteert met het beklemmende Het lichaam is onschuldig. Over danseres Margaret die, op zoek naar vrijheid en zichzelf, in een verstikkende situatie belandt.

Je bent een gevierd actrice in binnen- en buitenland. En nu kom je met een roman. Hoe is dat zo gekomen?
“Schrijven is altijd iets geweest wat ik er op de achtergrond bij doe. Toen het verhaal van Margaret in me opkwam, voelde het als een natuurlijke stap daar een roman van te maken.”

Hoe wist je het schrijven van de roman met je acteercarrière te combineren?
“Eigenlijk is dat een heel fijne combinatie. Tijdens het spelen ben je op de set met veel mensen, het is druk, het is een samenwerking en ik gebruik mijn lijf en expressie om een verhaal te vertellen. Het schrijven is solitair en rustig. Voelt als een hele welkome afwisseling. Na een week van druk spelen heb ik behoefte aan de rust van het schrijven. En na een periode enkel geschreven te hebben, heb ik behoefte om te spelen. Ik vind die afwisseling heel prettig.”

Je roman kreeg de titel Het lichaam is onschuldig mee. Kun je iets over de titel zeggen?
“In de titel zit heel veel. Het lijflijke, Margaret is op veel manieren erg met haar lijf bezig. Het woord ‘onschuldig’. Wanneer heb je schuld aan iets? Wat is schuld? Wanneer ben je onschuldig? Als je lichaam iets wil, heeft je lichaam dan schuld? Of is je kern altijd onschuldig en is het hoe je vervolgens met je brein met de dingen omgaat? Waar ligt een grens, en wanneer ga je daar overheen? Al dit soort vragen zijn hoofdthema’s in het boek en dus vind ik de titel heel goed bij het verhaal passen.”

Hoe kwam je op het idee voor deze roman?
“Een paar jaar geleden verhuisde ik voor een periode naar New York City. Ik was 30 geworden, mijn relatie was net uit en ik had veel last van somberte en liefdesverdriet. Tegelijkertijd gaf de stad en de nieuwe mensen die ik leerde kennen me heel veel vreugde en licht. Die twee tegenpolen hadden mijn interesse en daaromheen ben ik het verhaal van Margaret gaan creëren. Daarnaast vind ik grenzen verkennen en manipulatie erg interessante thema’s. Wanneer manipuleert iemand en waarom? Wanneer gaat iemand een grens over en waarom?”

De roman gaat over de ambitieuze Margaret die bij een prestigieus gezelschap mag komen dansen in New York en daarvoor alles en iedereen achterlaat. Wat betekent dansen voor haar? En wat zegt haar keus over bijvoorbeeld haar relatie met geliefde Noah die ze achterlaat?
“Margaret is heel ambitieus. In het dansen vindt ze haar vrijheid. Het dansen is voor haar de plek waar ze onaantastbaar is, waar ze kan ademhalen. Waar ze, in de tijd dat ze danst, zich in vrijheid kan uitten. Margaret is opzoek naar vrijheid, een drang die voor haar groter is dan wat dan ook in haar leven, omdat ze het nog niet heeft ervaren. Ze moet de vrijheid voelen om te ontdekken wie ze is voordat ze zich tot een ander kan verhouden.”

Margaret raakt meteen bij de eerste repetitie totaal van slag. Door de choreografie maar vooral door de choreografe: Olivia. Waar blijkt dat uit?
“Olivia’s magnetische verschijning geeft Margaret een gevoel dat voor haar onherkenbaar is. Als een mot wordt ze naar de vlam toegetrokken.”

Margarets bewondering verandert in een allesomvattende obsessie. Ze belandt in een driehoeksverhouding met Olivia én haar man. Hoe weet ze bij zichzelf te blijven?
(lacht) “Daarvoor moet je het boek lezen, vrees ik. Want precies daar gaat het over. Weet ze zichzelf te blijven?”

Hoe zou je de relatie tussen Olivia en haar man typeren?
“Ik wil hier niet te veel over verklappen. Olivia en haar man zijn al dertig jaar samen. Ze hebben een dynamiek die voor hen lijkt te werken, totdat Margaret langskomt en iedereen in twijfel wordt gezet.”

Margaret probeert ondertussen haar dans te perfectioneren. Op welke manier is de situatie die er gaande is daarop van invloed? Hoe ziet Margaret haar lichaam?
“Margaret heeft nog niet geleerd hoe ze zichzelf moet voeden. Dat bedoel ik in de breedste zin van het woord. Zowel letterlijk als spiritueel gezien is dit boek haar ontdekkingstocht naar haar voedingsbodem.”

Wat maakt Margaret zo vatbaar voor macht en verlangen? Welke ballast sleept ze mee uit het verleden?
“Margaret is voornamelijk opgevoed door haar moeder, die haar strak hield en niet de ruimte gaf zichzelf in vrijheid te ontdekken. Iets wat ze in haar latere leven nog moet doen.”

Wat hoop je dat de lezer bijblijft na lezing van Het lichaam is onschuldig?
“Ik vind het een interessant gesprek: wat zijn grenzen, waar liggen ze, wanneer ga je eroverheen, hoe geef je ze aan? In de eerste plaats hoop ik dat de lezers een boek lezen dat ze moeilijk kunnen wegleggen. Om vervolgens te dagdromen over grenzen. En wellicht de vraag: hoe kan ik mezelf het beste voeden? Om een situatie als die van Margaret te voorkomen.”

Je hebt je debuutroman geschreven. Iets dat smaakt naar meer?
“Ja!”

Over het boek

Wanneer de ambitieuze Margaret de kans krijgt om te dansen bij het prestigieuze gezelschap The National in New York, laat ze zonder aarzelen haar leven en geliefde in Nederland achter. Maar al op de eerste dag van de repetities wordt ze totaal overweldigd: niet alleen door de intensiteit van de choreografie, maar vooral door Olivia, een charismatische en beroemde choreografe die twintig jaar ouder is dan zij.

Wat begint als bewondering, groeit uit tot een allesomvattende obsessie. Margaret raakt verstrikt in een gevaarlijke driehoeksverhouding van verlangen en macht, waarin niet alleen Olivia, maar ook haar man – de artistiek leider van The National – een beslissende rol speelt.

(Het lichaam is onschuldig, Hollands Diep, € 22,99)

Over de schrijver

Gaite Jansen (1991) is actrice. Van jongs af aan vertolkt ze (hoofd)rollen in Nederlandse films als 170Hz, Supernova, Hoe duur was de suiker? en televisieseries als In Therapie en Hollands Hoop. Na haar opleiding aan de Toneelacademie in Maastricht sloot ze zich voor een aantal jaar aan bij Ivo van Hove’s Internationaal Theater Amsterdam (voormalig Toneelgroep Amsterdam). In 2017 maakte ze haar internationale televisiedebuut in het derde seizoen van de Britse serie Peaky Blinders. Sindsdien is ze als actrice de landsgrens over gegaan en combineert ze nationale (Bo, Happy Ending) met internationale (Jett, Leopard Skin) producties.

Zin in?

Wij mogen 3 boeken weggeven van Gaite Jansen. Kans maken? Deel je gegevens in onderstaand winformulier en wie weet. Meedoen kan t/m 4 februari.