5 vragen aan: Ellen Deckwitz

Poëzie leest nooit alleen op papier — ze leest ook jou. Ze verandert iets, schuift een gedachte op, laat een zin net iets langer hangen dan je had verwacht. Precies dát is waar het dit jaar tijdens de Poëzieweek om draait. Voor het Poëziegeschenk 2026, met het thema metamorfose, schreef Ellen Deckwitz een bundel die uitnodigt om mee te bewegen: met woorden, met jezelf.

Het thema van de Poëzieweek 2026 is metamorfose. Waar raakte dit thema jou persoonlijk toen je begon aan het Poëziegeschenk? 
“We leven in een heel onzekere tijd: oorlog, onzekerheid plus roergangers die, nou ja, niet het beste voor lijken te hebben met mensen die anders denken dan zij. Ik wilde iets maken over het verlies van vertrouwen, en hoe je daar ook bovenop kan komen. Ik heb zelf de afgelopen jaren daar ook persoonlijk mee te maken gehad, en ben daar ook weer bovenop gekomen. Ik denk dat je kan stellen dat dit uiteindelijk een bundel is over de metamorfose van onzekerheid naar veerkracht.”

Je zet je al jaren in om poëzie dichtbij mensen te brengen, ook bij lezers die denken dat poëzie ‘niet voor hen’ is. Kun je je een moment herinneren waarop je zelf zo’n omslag – zo’n metamorfose – meemaakte als lezer of schrijver?
“Ja, toen ik de gedichten van Tomas Tranströmer en Hans Lodeizen ontdekte als tiener. Opeens waren gedichten geen puzzels van taal meer, maar iets dat ook over mij kon gaan! Over hoe het is om een mens te zijn, over de gevoelens die je ook kan hebben maar waar het in een gewoon gesprek niet zo makkelijk over gaat. En over het idee dat er meer te voelen, meer te zien is dan je al dacht.”

Je zei dat metamorfose bij uitstek past bij deze tijd. Welke veranderingen in de wereld of in jezelf hielden je tijdens het schrijven het meest bezig?
“Wat ik bij de eerste vraag antwoordde gaat denk ik hier ook op: opeens is de veiligheid en stabiliteit van onze wereld in het geding, en staat de toekomst die we ons voorstelden, op losse schroeven. Daarnaast kwamen herinneringen aan een oude liefde opzetten, iemand die mij achteraf bleek te hebben bedrogen, en ineens was er het besef dat de gevoelens die daardoor ontstonden, dezelfde waren als wanneer ik naar het nieuws keek. Daar ben ik mee gaan spelen.”

Het Poëziegeschenk belandt vaak in handen van mensen die jou nog niet kennen. Wat hoop je dat er bij een lezer gebeurt tijdens of na het lezen — welke kleine of grote verandering gun je hen?
“Wat een mooie vraag! Allereerst dat poëzie misschien wel iets voor hen is. Het is gewoon een andere manier van dingen vertellen, en het aansnijden van onderwerpen die in een gewoon gesprek misschien niet worden aangesneden. Maar ook: deze bundel gaat deels over een periode van persoonlijke crisis. Wat wanneer alles wat je geloofde, of waarvan je hield, anders in elkaar bleek te zitten dan je dacht? En dan alsnog daar weer van herstellen. Het slotgedicht van deze bundel gaat daarover. Dat je een tijd lang in de put zit, of angstig bent, en opeens beseft van hé, volgens mij ben ik erboven op! Ik schrijf daar ook over: Genezen was blijkbaar een vorm van verdwijnen…wat had ik gevochten voor deze leegte. Wat was ik bang geweest voor mezelf, elke ochtend mijn geest aftastend naar kalmte zoals je ‘s nachts in een tas naar voordeursleutels graait. “

Tijdens de Poëzieweek staat poëzie een week lang extra in het licht, op scholen, in boekhandels en bibliotheken. Wanneer zou jij na afloop kunnen zeggen: dit was voor mij een geslaagde Poëzieweek?
“Als alle geschenken zijn weggegeven, dat mensen toch wat meer poëzie hebben gekocht of gelezen. En zelf aan de slag gaan, misschien zelf eens een gedicht schrijven, of naar een poëzieavond gaan!”
Over de dichter

Ellen Deckwitz is dichter, schrijver en een van de meest herkenbare stemmen in de hedendaagse Nederlandse poëzie. In haar werk combineert ze scherpte met toegankelijkheid: haar gedichten zijn persoonlijk, maatschappelijk betrokken en vaak doordrenkt van humor en kwetsbaarheid. Ze schrijft over identiteit, verandering, verlies en veerkracht — thema’s die dicht bij het dagelijks leven liggen en daardoor veel lezers aanspreken.

Deckwitz brak door met poëziebundels die zowel door critici als door het publiek werden omarmd. Haar werk werd bekroond met diverse nationale en internationale prijzen, waaronder de C. Buddingh’-prijs en de E. du Perronprijs. Naast haar eigen literaire werk zet ze zich actief in om poëzie laagdrempelig te maken. Met haar boek Eerste Hulp Bij Poëzie laat ze zien dat poëzie geen gesloten wereld is, maar iets waarin iedereen zijn weg kan vinden. Ze staat bekend als een bevlogen verteller die poëzie niet uitlegt van bovenaf, maar deelt als ervaring. In 2026 schrijft zij het Poëziegeschenk bij het thema metamorfose — een thema dat naadloos aansluit bij haar overtuiging dat taal kan veranderen, en dat poëzie lezers kan helpen zichzelf opnieuw te zien.