Komiek & auteur Ronald Snijders:

Het leek komiek en auteur Ronald Snijders (1975) en collega-schrijver Fedor van Eldijk leuk om eens een keer Geen boek te schrijven. Ook voor mensen die liever geen boek lezen: daar was nog geen boek voor. En, zoals Ronald zegt: ‘Het is natuurlijk leuk als de boekhandels in Nederland massaal geen boek verkopen, en dat dat geld dan naar ons gaat.’ Juist.

Je werkt qua boeken en Schrikkelkalenders samen met Fedor van Eldijk. Hoe is dat zo gekomen? En hoe moeten we die samenwerking voor ons zien?
Ω“We schrijven al dertig jaar samen. Voor het eerst deden we dat toen we samen in een cabaretgroep zaten, N’mbusi, waar we aanvankelijk los van elkaar schreven met ieder toch wel een eigen stijl. Op een gegeven moment zijn we samen sketches gaan schrijven. Toen hebben we een gezamenlijke stijl ontwikkeld. Daarbij gebruiken we al jaren steeds andere vormen: dialogen, nieuwsberichten, dagboekfragmenten, korte verhaaltjes, rijtjes. Met veel grappen, woordspel, onzin. De eerste jaren gingen we altijd bij elkaar zitten en schrijven, maar de laatste jaren doen we alles online vanuit ons eigen huis. We schrijven twee keer per week een paar uurtjes, een vrijplaats.”

Zojuist verscheen van jullie Geen boek. Dat wel een boek is. Dat moet je toch even uitleggen.

“Onze eerste bloemlezing van absurde teksten verscheen twintig jaar geleden en die noemde we toen Een normaal boek. Het leek ons leuk dat mensen ook eens Een normaal boek zouden lezen, en dat dat dan uiteindelijk een vrij krankzinnig boek zou zijn. Daarna verscheen van ons Een ander boek, een bloemlezing verpakt als raamvertelling, een absurde tekstenroman waarbij de hoofdpersoon steeds weer in een ander boek belandt, of een menukaart of consumentengids begint te lezen. En nu leek het ons leuk om eens een keer Geen boek te schrijven. Met name ook voor mensen die liever geen boek lezen: daar was nog geen boek voor. En het is natuurlijk leuk als de boekhandels in Nederland massaal geen boek verkopen, en dat dat geld dan naar ons gaat.”

In Geen boek zijn de beste teksten gebundeld die door lezers massaal uit De Schrikkelkalender (2016, 2020, 2024) werden gescheurd en weggegooid. Gescheurd en weggegooid: hoe pijnlijk is dat voor jullie als makers?
“Ja dat is het merkwaardige van een scheurkalender: het is een gebruiksvoorwerp. Het komt nog het dichtst in de buurt van een wc-rol. Terwijl er natuurlijk eigenlijk sprake is van literatuur. Toen dachten we: iedereen heeft ons werk weggegooid, dan moeten we het nu de plek geven die het verdient, en Geen boek ervan maken.”

Geen boek biedt geen ‘hapklare oplossingen tegen jazz’. Is dat geen gemiste kans?
“Die aanname klopt niet. Geen boek biedt juist wel hapklare oplossingen tegen jazz. Hoe kun je jazz voorkomen? Hoe kun je jazzmuzikanten onschadelijk maken? Geen boek biedt de lezer juist handige wenken en tips.”

In Geen boek staan ongelooflijk veel teksten en afbeeldingen. Is er een sticker op te plakken, zodat de lezer weet waar hij aan toe is?
“Als je er een sticker op plakt, kun je de teksten niet meer lezen, dus NIET DOEN. Het zijn absurde teksten voor normale mensen, en normale teksten voor absurdisten. Stap van je oude logica af en ga mee in onze nieuwe, dat houdt de boel fris.”

Hoe komen jullie toch op al die fenomenaal absurdistische onderwerpen?
“Niet om je heen kijken. Kijk niet naar de buitenwereld, maar naar je binnenwereld. Daar is alles wat er binnenkomt aan buitenwereld aan het pruttelen en broeien, en komt dan via ons defecte brein weer naar buiten. Je begint met een zin die je invalt. En dat is niet omdat dit interview in Zin staat. Da’s onzin. Want die zin is belangrijk. Dat kan een eerste zin zijn, of een idee. Een gastenboek voor inbrekers. Of: wat mensen zeggen die voor het eerst van hun leven een tafel zien. Of een speciale Dag voor Dichters georganiseerd door iemand die niet zo houdt van dichters. Vervolgens gaan we die stukjes schrijven en dan gooien we ze weg. Of we plaatsen ze in Geen boek.”

Welk item zal jou altijd bijblijven uit Geen boek? Waarom? En wat had eigenlijk ook nog in Geen boek gemoeten maar kwam niet door de censuur?
“We hadden de keuze uit 3 x 370 = meer dan 1000 pagina’s tekst, waar we er 300 van hebben overgehouden. Ik vind het nu een van onze leukste boeken, maar er staat dus meer niet in dan wel. In de eerste selectie hadden we nog geen nieuwe Jip & Janneke-verhaaltjes opgenomen, maar uiteindelijk gelukkig wel. Ze gaan verder waar Annie M.G. Schmidt ooit stopte. Ik wist niet dat de wereld van Jip & Janneke ook zo’n donkere kant had, ik vind het eerlijk gezegd ontluisterend.”

Tien redenen om niet mee te doen aan de Paralympics. Hadden dat er geen twintig kunnen zijn?
“Nee, dat hebben we uitgezocht, het zijn precies tien redenen. Alle andere redenen zijn drogredenen.”

De memoires van Aloïs Alzheimer. Waarom zouden jullie de lezer deze autobio (Al sla je me dood) echt aanraden? Wat hebben jullie met Alzheimer?
“Dat is me ontschoten.”

Kunnen we hoogtepunten – of dieptepunten – uit Geen boek in theatershows van jou verwachten?
“Ja zeker. In Geen boek staan teksten die ook in mijn shows hebben gezeten. De Gastenboeken, Ander Telefoonnummer-dialoog, Fresco, Adam, Slechte Slogans (Delft, bekend van het onderspit). Sommige stukken werken live heel goed. Als ik met try-outs van een nieuwe show begin, ga ik altijd eerst teksten die ik met Fedor heb geschreven voorlezen. Omdat we zoveel produceren en er altijd heel veel grappen in zitten. Als er hard wordt gelachen, blijven ze er doorgaans in.”

Hebben jullie nog een boodschap voor de lezers van Geen boek?
“Ja. Je zou het misschien niet denken, maar het loont als je het boek chronologisch van begin tot eind leest. Omdat er in al zijn fragmentatie wel degelijk een ontwikkeling zit. Rode draadjes die erdoorheen lopen en aan het eind enigszins ophouden met ontsporen.”

Wat wordt het volgende boek? Of: is er überhaupt een boek te bedenken als je Geen boek hebt geschreven?
“Nou, mensen kennen ons misschien het best van De Alfabetweter en De AlfabetBeter, dat zijn onze woordenboeken met onzinwoorden als Benefietkeeper: keeper die voor het goede doel staat. Dat zijn inmiddels 2000 nieuwe woorden die we hebben gepubliceerd. Een vervolg daarop laat op zich wachten, we zijn nog niet op de helft, maar we werken eraan. En eind 2027 komt er natuurlijk weer een Schrikkelkalender voor het jaar 2028!  Dat schiet al aardig op.”

Over Geen boek

Geen boek bevat de beste teksten van 10 jaar De Schrikkelkalender. Na Een normaal boek (2006) en Een ander boek (2012) vonden Ronald Snijders en Fedor van Eldijk het tijd om eens een keer Geen boek te schrijven, maar de beste teksten te bundelen die door lezers massaal uit De Schrikkelkalender (2016, 2020, 2024) werden gescheurd en weggegooid. Het is Geen boek dat hapklare oplossingen biedt tegen jazz. Het is Geen boek met slechte slogans voor steden, zoals ‘Delft, bekend van het onderspit’. Geen boek waarin inbrekers iets kunnen achterlaten in het gastenboek.
(Geen boek, De Harmonie, € 24,95)

Over de schrijver

Ronald Snijders (1975) is schrijver, komiek en programmamaker. Hij maakte o.m. de televisieprogramma’s De Staat van Verwarring en RamBam. Hij schrijft wekelijks een Kopdicht, een gedicht bestaande uit krantenkoppen, in Het Parool en hij heeft daarnaast een column bij Giel3FM. In het theater is hij te zien met Welke show. Zijn theaterprogramma One Man Show (2013) kreeg vier sterren in de Volkskrant, Het Parool en Dagblad van het Noorden. Ronald Snijders heeft zijn eigen website: Normalemensen.nl. En is ook te volgen op Twitter en als vriend op Facebook.