Schrijver Aukelien Weverling

Ze wilde als klein meisje al boeken schrijven. Maar omdat ze een ‘echte studie’ moest doen, ging ze voor de journalistiek. Dat bracht recensent en schrijver Aukelien Weverling (1977) uiteindelijk het maatschappelijk bewustzijn dat je nu duidelijk in haar boeken terugziet. Zo ook in haar nieuwste roman Onder duizend vlaggen. Waarin een moeder met een hoogbegaafde zoon radicaliseert.

Je schrijft boeken en bent recensent jeugdliteratuur bij NRC. Wat doe je het liefst? En hoe zie jij jezelf vooral?
“Ik zie mezelf vooral als schrijver, maar ik geloof dat een mens meer dan één passie kan hebben. Ik ben mijn hele leven al verzot op mooie kinderboeken. Een kinderboek met zowel de illustraties als de tekst op orde, vind ik heel bijzonder. Ik ben heel blij dat ik mag schrijven over de mooie jeugdboeken – en het zijn er veel, veel meer dan ik kan bespreken – die jaarlijks uitkomen.”

Je studeerde journalistiek. Wanneer ontdekte je de romanschrijver in je?
“Ik wilde als klein meisje al boeken schrijven. Toen ik mijn middelbare school afgesloten had, wilde ik heel graag naar de Schrijversvakschool – toentertijd het Colofon, maar mijn ouders vonden dat ik een ‘echte’ studie moest gaan volgen en ik had geen geld voor de Schrijversvakschool. Ik ben journalistiek gaan studeren omdat het iets met schrijven te maken had. Vroeger dacht ik dat het tijdverspilling was, ik had met alles haast. Nu denk ik dat het me het maatschappelijk bewustzijn heeft gegeven dat voor mijn schrijverschap erg belangrijk is gebleken.

Bovendien had ik zonder dat diploma waarschijnlijk nooit voor een krant durven schrijven. Inmiddels geef ik met heel veel plezier zelf les aan de Schrijversvakschool. Ik hoop heel erg dat mensen zich in mijn klas op een prettige manier verder kunnen ontwikkelen in het schrijven en probeer les te geven zoals ik zelf graag les had gehad in schrijven.”

Je werk werd genomineerd voor meerdere grote prijzen. Een droom om er ooit een te winnen?
“Ik zou het geweldig vinden om ooit een prijs te winnen; het is een prachtige erkenning voor je werk. Maar ik weet ook hoeveel mensen er zijn die schrijven en zoiets eigenlijk wel zouden willen en/of verdienen én dat de kans dus zeer klein is dat het ooit echt gebeurt. Maar een beetje dromen mag best, toch?”

Kortgeleden verscheen je roman Onder duizend vlaggen. Kun je iets zeggen over de titel?
“Je zou het woord vlaggen kunnen lezen als ‘noemers’. De talloze noemers waaronder mensen strijden. Het staat symbool voor verschillende sociale, politieke, culturele of religieuze overtuigingen. Onder duizend vlaggen suggereert dat de hoofdpersoon leeft in een wereld waar heel veel identiteiten/ideologieën bestaan, een wirwar van overtuigingen en belangen. Daarnaast verwijst het ook naar de wirwar van crises tegelijk: klimaat, oorlog, racisme, migratie, religie, ongelijkheid die in talloze landen spelen. En het verwijst naar elke moeder die de vlag is van het gezin.”

Hoofdpersonage Frida Overveen vraagt zich tijdens haar zwangerschap af of het wel verstandig is een kind in de wereld te zetten. Een wereld van moslimterrorisme, pandemieën, klimaatverandering, oorlogen, polarisatie en rechtsextremisme. Toch doet ze het. Waarom?
“Op het moment dat ze zich dat afvraagt, is ze al zwanger. Ik denk dat je tijdens de zwangerschap langzaam transformeert richting het moederschap. Frida wordt zich opeens veel bewuster van de wereld om haar heen. Problemen die voorheen nauwelijks haar aandacht trokken, dringen zich nu sterk op omdat ze niet alleen haar aangaan, maar ook haar kind voor wie ze verantwoordelijk is.”

Waarom vlucht Frida vervolgens? En waarom juist naar Avşa (een eiland ten zuiden van Istanbul)?
“Frida vlucht omdat ze begrijpt dat haar echtgenoot weet wat ze heeft gedaan en aangifte wil doen van haar daden – al heeft ze op het moment van haar vluchten nog niet ‘haar finaleplan’ uitgevoerd, ze heeft enkele ‘voorstudies’ gedaan. Op Avşa wil ze contempleren op haar droom voor de wereld. Ze is vaak met haar moeder op Avşa geweest. Het ligt geïsoleerd en is van oudsher al een eiland voor ballingen. Frida is gevoelig geworden voor dat soort symboliek. Ook gelooft Frida dat Turkije de poort is naar het Oosten. De brug die wel of niet geslagen kan worden tussen het Westen en het Oosten.”

Op een van de stranden van het eiland Avşa overdenkt Frida haar leven. Wat is haar conclusie?

“Dat je als moeder niet alleen in het kleine, maar ook in het grote een verschil kan maken.”

Frida’s zoon blijkt hoogbegaafd. Dit staat tegenover haar overtuiging dat er ‘dreiging voortkomt uit de onderontwikkelde mens’. In hoeverre radicaliseert Frida vervolgens in haar gedachten?
“Frida’s zoon is hoogbegaafd en als hij niet krijgt waar hij volgens haar recht op heeft, radicaliseert ze. Ze vreest dat hij kansen zal mislopen door mensen met een lager IQ. Ze ziet hem als beter. Ze lijdt zelf aan een intellectueel superioriteitscomplex en maakt redeneringsfouten die de gedachte ondersteunen dat haar zoon een beter mens is dan mensen met een laag of lager IQ. Ze wordt vervolgens alles wat ze anderen verwijt: onwrikbaar in haar overtuigingen, weinig empathisch, ongenuanceerd. En ze wordt net zo onnavolgbaar in haar redeneren als andere geradicaliseerden.”

Wat wil Frida haar zoon eigenlijk meegeven in het leven? En is ze wel in staat bekwaam voor hem te zorgen?
“Je volgt haar in het radicaliseringsproces. In het begin is ze een bezorgde en volledig toegewijde moeder, maar haar bezorgdheid slaat om in overbezorgdheid en die overbezorgdheid in obsessie. Ze raakt overtuigd van haar eigen gelijk en is niet langer in dialoog met de wereld om haar heen. Heel lang kun je best met haar meeleven, zelfs sympathiseren, tot langzaam het besef doordringt hoe gevaarlijk ze in haar denken is geworden.”

De roman leest als een aanklacht tegen de huidige tijd. Maak jij je daar net zoveel zorgen over als Frida?
“Ik denk dat we in een ingewikkelde tijd leven met grote problemen waarvoor je niet je ogen kunt sluiten en die mij soms wel een beetje bang maken. De klimaatcrisis is niet verzonnen. Er woedt een oorlog op Europees grondgebied en extreemrechts wint steeds meer terrein. Het helpt naar mijn idee niet dat mensen soms niet meer naar elkaar willen luisteren of met elkaar in dialoog willen. Dat er zoveel gezegd wordt vanuit een vaste overtuiging en zo weinig ruimte is voor twijfel. Daardoor groeien mijn kinderen op in een andere wereld dan ik ben opgegroeid – al hadden wij natuurlijk de Koude Oorlog op de achtergrond). Het zijn zaken waar ik me zorgen over maak, maar ik zal hopelijk nooit zo ver gaan als Frida gaat in haar gedachtegang of acties. Ik vond het ook echt moeilijk om in haar denken te kruipen, ik heb veel manifesten gelezen van Breivik tot de Unabomber, maar ze echt volgen of begrijpen kon ik niet.”

Heb je een boodschap voor de lezer met Onder duizend vlaggen?
“Zo stichtelijk zit ik niet in elkaar. Maar misschien: pas een beetje op elkaar en zie de ander, blijf in dialoog, ook als je het niet met iemand eens bent. Ha, ik ben kennelijk toch zo stichtelijk. En misschien ook dat het niet echt te verklaren is waarom de een radicaliseert en de ander niet, dus dat je op jezelf en anderen moet letten en twijfel moet vieren.”

Denk je alweer na over een volgende roman?
“Ja, maar het staat nog te zeer in de kinderschoenen om er iets over te zeggen.”

Over het boek

Waarom radicaliseert de ene mens wel en de andere niet? In Onder duizend vlaggen worstelt jonge moeder Frida Overveen zich door een tijd waarin de gelederen zich lijken te sluiten. Moslimfundamentalisme, de klimaatcrisis, Black Lives Matter, een opkomende oorlog en een uitgespeeld Europa vechten om haar aandacht. In het isolement van de pandemie ontwikkelt het publieke discours zich naar een kantelpunt in de geschiedenis waarin zij haar zoon veilig tracht te houden voor alle dreigende schaduwen die zich aftekenen tegen het doek. Maar hoe houd je een kind veilig in een wereld vol gevaren die steeds verder escaleren? Hoe minder ze het overzicht lijkt te kunnen behouden over haar tijd,  hoe steviger haar overtuigingen worden.

Onder duizend vlaggen is een ontwrichtende, op de huid van de tijd geschreven roman over hoe liefde en bezorgdheid kunnen leiden tot radicale ideeën en steeds drastischere stappen.

(Onder duizend vlaggen, Meulenhoff, € 22,99)

Over de schrijver

Aukelien Weverling (1977) is schrijver en recensent jeugdliteratuur bij NRC. Ze studeerde journalistiek in Utrecht en woont in Amsterdam. Haar debuutroman Liever gekust werd genomineerd voor de Marten Toonder/Geertjan Lubberhuizenprijs. Verder verschenen van haar de romans Politiek gevangene, Het land, dat genomineerd werd voor de E. du Perronprijs en de Dioraphte Literatuurprijs, en In alle steden, dat op de shortlist stond van de Bookspot Literatuurprijs.

Zin in?

Wij geven 3 exemplaren van Onder duizend vlaggen weg. Kans maken? Deel je gegevens in onderstaand winformulier en wie weet. Meedoen kan t/m 7 januari.